(DE)Polarisatie

Toen Reyhan Gorgoz als eerste Belgisch geboren kind in haar Turkse familie opgroeide, voelde ze zich vaak de “ander” op school. “Soms was het fijn om anders te zijn,” vertelt ze, “maar vaak was het helemaal niet fijn.” In haar zoektocht naar identiteit, botste Reyhan niet alleen op de grenzen tussen Belgisch en Turks-zijn, maar ook op een gevoel van sociale afstand: “Niet alleen tussen twee culturen, maar ook tussen thuismilieu en klasgenoten van middenklasse—ik voelde me op verschillende fronten anders.”

Deze ervaring wakkerde haar maatschappelijke engagement aan. Reyhan kiest voor sociaal werk en sociologie, mede vanuit de overtuiging dat studie en kritische reflectie niet louter een persoonlijke ontsnapping zijn. “Studeren was betekenisvol. Niet om dingen passief te ondergaan, maar om actie te ondernemen tegen wat onrechtvaardig voelt.”

Maar Reyhan gelooft niet in individuele strijd alleen. Juist samen, in dialoog, ontstaan plekken van veerkracht. “Ik had nood aan mensen die mij zagen als persoon met capaciteiten, niet alleen als migrantenkind. Echte inclusie begint bij erkenning en het doorbreken van polarisatie.”

Muziek verbindt Reyhan met haar roots en maakt van cultuur een brug tussen generaties. “Vroeger waren Turkse cassettes onze Spotify. We ruilden ze op reis en thuis, altijd op zoek naar het gevoel van ‘thuis’. Toen ik ze terugvond op zolder, werd het puur nostalgie. Ik heb ze uiteindelijk in het museum laten opnemen—omdat migratiegeschiedenis niet zomaar een extraatje is, maar een waarheid die zichtbaar hoort te zijn.”

Polarisatie en de complexe samenleving

Polarisatie, zo zegt ze, ontstaat waar verhalen ontbreken. “We leven in een super diverse samenleving, zeggen we, maar als je kijkt naar plekken waar mensen bewegen, zijn die vaak gescheiden werelden.” Als onderzoeker en docent pleit Reyhan voor erkenning van de complexe realiteit: “Elk museum, elke instelling moet durven toegeven dat een beperkt verhaal niet verkeerd is, maar wel incompleet. Verschillende verhalen zijn nooit een bedreiging, maar een verrijking.”

Ook in haar werk met jongeren ziet Reyhan hoe representatie enthousiasme en verbondenheid creëert. “Wanneer jongeren hun puzzelstukje zien terugkomen in het museum of project, groeit betrokkenheid. Ze ontdekken het belang van hun eigen geschiedenis—en dat geeft autonomie en hoop.”

De strijd tegen polarisatie is niet enkel institutioneel, maar ook praktisch. “Sociaal werk is functioneel nooit neutraal,” zegt Reyhan, “zeker in de beroepsdefinitie staat dat we strijden tegen ongelijkheid, uitsluiting en discriminatie. Dat vergt zichtbaarheid, actie en vooral: politisering.”

Politisering betekent voor haar: samen met jongeren op zoek gaan naar structurele oorzaken achter pijn en onrecht. “Politisering kan hoopvol zijn, want door te ontdekken dat jouw probleem gedeeld wordt, besef je dat jij niet schuldige bent—maar dat er structuurfouten zijn.” Jongeren krijgen zo het besef dat hun individuele strijd deel is van een groter geheel. “Het mooiste is dat je samen gaat zoeken: hoe kunnen we dit melden, hoe kunnen we verandering brengen?”

Veilige plekken zijn essentieel voor collectieve zorg en groei. “Een ‘safe space’ is pas veilig als jongeren zelf dat zo ervaren, niet als de onderzoeker het bedenkt.” Reyhan ziet dat jongeren tegenwoordig niet alleen thema en pijn willen bespreken, maar ook kracht en stem willen ontwikkelen. “We hebben heel lang veel dingen voor mensen gedaan. Maar jongeren zijn perfect in staat om samen met ons aan te geven wat werkt, wat nodig is. Dat is ondersteunend, maar leidt uiteindelijk tot echte vernieuwing.”

Get Up Stand Up: politisering als zorg en activisme

In projecten als ‘Get Up Stand Up’ wordt deze visie tastbaar. “Wanneer jongeren merken dat hun probleem gedeeld wordt, dat collectiviteit mogelijk is, ontstaat hoop. Politisering is geen abstracte theorie, maar een concrete praktijk van zorg: samen werken aan verandering, niet uit slachtofferschap maar uit kracht.”

Toch is het proces niet makkelijk. “Het beleid verlangt snelle cijfers, maar verandering bij kwetsbare groepen vraagt tijd, geduld en diep luisteren. Polarisatie wordt versterkt als we blijven werken met projectlogica en te korte termijn. Vertrouwen en collectief zorg dragen, dat is wat op lange termijn werkt.”

Voor Reyhan, als docent, betekent dit ook: toekomstige professionals uitdagen om niet alleen te signaleren, maar het samenleven in verschil te koesteren. “Erkenning en representatie moeten centraal staan, safe spaces zijn actief opgebouwd en polarisatie doorbreek je door kritisch, warm, en collectief te handelen.”

Haar uiteindelijke boodschap is hoopvol en activerend: “Jongeren zijn geen doelgroepen maar partners. De toekomst van samenleven in verschil hangt af van de mate waarin jongeren hun stem, pijn en kracht serieus genomen zien. Politiseren is niet splitsen, maar mobiliseren en hoop organiseren.”