Op 14 december 2023 organiseerde het Hannah Arendt Instituut een inspirerend webinar over collectieve impact in de praktijk. Dit webinar bouwde voort op een eerdere sessie over het collectieve impactmodel en bood een diepere inkijk in hoe lokale besturen complexe maatschappelijke uitdagingen zoals toxische polarisatie, desinformatie en haatspraak structureel en sectoroverschrijdend kunnen aanpakken. Het webinar kaderde in het project PolarProf en werd gemodereerd door Landry Mawungu, coördinator valorisatie bij het Hannah Arendt Instituut.
De centrale vraag tijdens het webinar: Hoe kan een lokaal bestuur in samenwerking met diverse partners duurzame oplossingen ontwikkelen voor de zogenaamde “wicked problems” van onze tijd?
Waarom collectieve impact?
Landry Mawungu lichtte in zijn inleiding het belang van collectieve impact toe. De uitdagingen waarmee lokale besturen geconfronteerd worden — zoals polarisatie en desinformatie — zijn zodanig complex dat één stadsdienst of één organisatie ze niet alleen kan oplossen. Ze vragen om een geïntegreerde aanpak waarin verschillende actoren samenwerken aan gedeelde doelstellingen. Dit vereist een fundamentele verandering in denken: van aparte acties naar gecoördineerde, sectoroverschrijdende initiatieven waarin gezamenlijke verantwoordelijkheid wordt opgenomen.
Twee praktijkvoorbeelden uit het veld
1️⃣ Hasselt Zorgstad en Stad Beringen — Carolien Lenaers
Carolien Lenaers, directeur Mens bij Stad Beringen en voormalig coördinator van Hasselt Zorgstad, deelde haar praktijkervaringen met het collectieve impactmodel. In Hasselt Zorgstad werkte zij vanuit een gedeelde missie rond zorg en welzijn, met partners zoals Stad Hasselt, het Jessa Ziekenhuis en Hogeschool PXL. Samen bouwden ze stap voor stap een breed netwerk van actoren uit, dat symbool stond voor kruisbestuiving en samenwerking.
Carolien benadrukte vijf sleutelelementen van het collectieve impactmodel:
- Een gedeelde visie die richting geeft en gedragen wordt door alle partners.
- Een gemeenschappelijk meetsysteem om vooruitgang op gezamenlijke doelstellingen op te volgen.
- Versterkende acties die op elkaar worden afgestemd in plaats van los van elkaar te bestaan.
- Continue communicatie om het vertrouwen en de samenwerking tussen partners te onderhouden.
- Een sterke backbone-organisatie die het proces faciliteert en partijen ondersteunt.
Een cruciale les uit haar ervaring: de rol van verbinder is essentieel. Die persoon, of dat team, zorgt voor het leggen van contacten, het aligneren van acties en het voeden van het netwerk. Ook wees Carolien op het belang van volhouden en storytelling: complexiteit vraagt geduld en het vermogen om het verhaal achter de samenwerking concreet en tastbaar te maken.
Bij Stad Beringen past Carolien de inzichten van het collectieve impactmodel nu toe in het interne organisatiemodel, bijvoorbeeld door het opzetten van een bolleteam van medewerkers die eigenaar zijn van specifieke maatschappelijke uitdagingen en als backbone fungeren voor participatieve samenwerking.
2️⃣ Stad Genk — Katrien Dreessen
Katrien Dreessen, expert participatie bij Stad Genk, vulde dit verhaal aan met inzichten uit haar onderzoek naar langdurige participatieprocessen. Ze benadrukte hoe belangrijk het is om als lokaal bestuur verschillende rollen op te nemen: zowel facilitator als partner in participatieve trajecten. Participatie moet niet vrijblijvend zijn, maar strategisch ingebed worden in de werking van het bestuur. Daarbij is het nodig om te investeren in duurzame relaties met burgers en partners, en om open te staan voor co-creatie van beleid.
Belangrijke bouwstenen en tips
Uit de praktijkvoorbeelden kwamen een aantal gemeenschappelijke succesfactoren naar voren:
- Het belang van tijd en toewijding: collectieve impact ontstaat niet van vandaag op morgen. Het vraagt om een duurzame investering van mensen en middelen.
- Urgentie en draagvlak: een breed besef van het belang van samenwerking vergroot de kans op succes.
- De kracht van netwerken: netwerksessies, ambassadeurs en ‘unusual suspects’ versterken de dynamiek en innovatie.
- Interne afstemming: een lokaal bestuur dat zelf als collectief functioneert, kan veel beter een backbone-rol opnemen in externe samenwerkingen.
Conclusie: collectieve impact als kompas
Het webinar maakte duidelijk dat het collectieve impactmodel geen blauwdruk is die rigide gevolgd moet worden, maar een kompas dat richting geeft bij het aanpakken van complexe uitdagingen. Lokale besturen hoeven het niet alleen te doen; door partners te verbinden, visie te delen en acties te stroomlijnen, ontstaat er ruimte voor duurzame verandering.
Het Hannah Arendt Instituut blijft lokale besturen ondersteunen via PolarProf en andere initiatieven, en moedigt hen aan om het gedachtegoed van collectieve impact in de praktijk te brengen.
Leave a Reply